Het is midden in de nacht en je ligt wakker. En je wilt slapen. Zou allang moeten slapen… Maar je slaapt niet. En iedere poging om in slaap te vallen werkt averechts; hoe harder je wilt slapen hoe erger het wordt. Om wanhopig van te worden. Gedachten malen door je hoofd, dat je morgen uitgeput zal zijn en niet goed zal kunnen functioneren. Ja, en eigenlijk is dan het hek van de dam en beland je in een maalstroom die je alleen maar gespannen maakt, waardoor het in slaap vallen nog moeilijker lukt. Een eenzame strijd. Een strijd die ik jaren achterheen heb gestreden, en nooit won.
Het beoefenen van meditatie en mindfulness in mijn leven helpen me om het gevecht eerder te staken. En om slapeloosheid als gast in de herberg toe te laten, in plaats van deze koste wat kost buiten de deur te houden. Hoe moeilijk soms ook.
Daarom beoefen ik mindfulness tegenwoordig ook ‘s nachts (ik ben een heuse groupie!) en ik deel graag mijn tips. Voor mij een absolute sleutel in slapeloze nachten:
Wees volledig wakker!
Huh? Ja. Aanvaard en onderken dat je Nu in dit moment wakker ligt. Bent.
En daar begint het werk van mindfulness. Een open, mateloos milde aandacht voor het wakker zijn. Het werkelijke probleem zit hem in de gedachten die om het hardst roepen dat je niet wakker zou willen zijn en dat er een dwangmatig verlangen is naar slapen. Dat is direct een tweede belangrijke tip:
Zie de stroom van gedachten gaande. Zie de terreur in je hoofd bezig en herken het als zijnde ‘maar gedachten’, hoe geloofwaardig ze op dat moment ook lijken. Misschien kun je je aandacht naar je buik brengen, naar je ademhaling en herhaal als het je helpt tegen jezelf: ‘ Ik ben nu wakker. Ik zou heel graag willen dat ik slaap, maar ik ben wakker. Blijkbaar is er iets in mij gaande dat ik de slaap niet over me heen kan laten komen, dus laat ik mijn volledige bewustzijn brengen naar het feit dat ik wakker ben.’
Misschien kun je opstaan, of rechtop gaan zitten en een korte meditatie doen waarbij je met een wakkere aanwezigheid observeert wat er nu is wat je uit je slaap houdt. Doe een bodyscan of wat rustige yoga. Observeer de beweging van de adem in je buik. Misschien ga je met aandacht een kopje thee drinken. Of blijf je liggen (je lijf rust dan uit!) en breng je je aandacht naar het zachte matras of de warmte van je dekbed. Wat je ook doet doe het met geen enkele andere intentie dan op dit moment volledig wakker te zijn. Het zal je een heleboel leren over jezelf.
Het is niet makkelijk, maar het werkt voor mij bevrijdend als dat lukt. Ergens is het zo voor de hand liggend…. het IS er al…. je BENT wakker. Je geest is het hier alleen niet mee eens en gaat zich nodeloos zorgen maken en in verzet tegen de toestand die Is, met stress als gevolg. Je spieren spannen zich, je hart gaat sneller kloppen enz.
In het besef Nu wakker te zijn komt er opeens ruimte. Ruimte soms ook plots voor emoties die samengaan met wakker liggen en de gedachten die daar bij horen. Bij mij was er vaak verdriet. Verdriet om de eenzaamheid van het gevecht. Om de onmacht ervan. De onmacht om mindful te zijn soms. En dan dát met zachte armen omarmen… Aanvaarden dat je niet kunt aanvaarden. Vaak viel ik, als ik voor de zoveelste nacht wakker was,  dan na een huilbui prompt in slaap…. De kramp was eraf.
Ik heb me lang afgevraagd en soms letterlijk in wanhoop geroepen wat de slapeloosheid me toch te zeggen had! Een van de antwoorden die ik vond is om me te helpen mindful en mild te zijn met mezelf. Op een diepere laag om vertrouwen te hebben in het leven. In de natuurlijke stroom daarvan. Dat het veilig is me hier aan over te geven.
Ook als ik wakker ben… En ik eigenlijk wil slapen….